Uit Hamburg, met de trein

Hij was vrijdag uit Hamburg gekomen met de trein, vier uur door nat Duits landschap, voor een congres bij de RAI dat zondagmiddag om drie uur eindigde. Zijn vlucht terug ging maandagochtend. Dat liet hem een avond over waarvan hij nog niet had besloten wat hij ermee zou doen, in een stad die hij vaak bezocht maar zelden voor zichzelf.

In Hamburg kende hij de ruimtes. Hij had de afgelopen tien jaar misschien vier keer per jaar een FKK-club in de buitenwijken bezocht, altijd met hetzelfde avondpatroon: bar, sauna, uiteindelijke rust. Hij kende ook Laufhaus, het Oostenrijkse en Noord-Duitse format, met zijn eigen logica van zelfstandigheid en discretie. Hij was niet naïef over de categorie. Hij wilde, wanneer hij reisde, gewoon weten waar hij binnenliep.

De eerste keer dat hij in Amsterdam was, had hij aangenomen dat de stad zijn eigen versie zou hebben van wat Hamburg had. Hij had het mis, op de manier waarop je het mis hebt wanneer je aanneemt dat twee landen met vergelijkbare klimaten ook vergelijkbare koffie hebben. De Wallen waren het publieke gezicht van Amsterdam, fotografisch, druk, toeristisch verzadigd. Hij was er één keer doorheen gelopen en daarna niet meer. De categorie interesseerde hem; het format niet.

Het had hem drie reizen gekost om verder te kijken. Op de derde had een collega tijdens een diner een Nederlands woord gebruikt dat hij niet herkende. Privehuis. De collega had het niet over hem en was snel doorgegaan, maar het woord bleef hangen. Terug in zijn hotel zocht hij het op.

Een vergund privehuis. Binnen. Met gastheer. Kleiner dan een Hamburgse club, vaak één locatie onder één eigenaar, soms decennia lang. Niet de schaal van Pascha. Niet het format van Laufhaus. Iets anders.

Hij had een adres aan de Overtoom als bookmark opgeslagen en er twee reizen lang niets mee gedaan.

Deze zondag, in zijn hotelkamer bij het Leidseplein, opende hij de bookmark en belde het nummer. De stem die antwoordde sprak Nederlands, schakelde zonder formaliteit over naar Duits toen de Duitse stem terugkwam. Dat detail was belangrijk voor hem. Dat was het altijd. Een Duitse gast wil niet gevleid worden. Hij wil antwoord.

Hij liep naar het Vondelpark, dronk een koffie bij een plek vlakbij de hoofdingang, en nam toen een taxi voor het korte stuk naar de Overtoom. De chauffeur vroeg niets. Chauffeurs in deze stad zijn oud genoeg om niet te vragen.

De deur bij nummer 294 ging open met de rust van een deur die vaak open is gegaan. Binnen was de zaal kleiner dan hij zich had voorgesteld. Geen neon. Geen prijslijst aan de wand. Een bar met vier krukken, een lounge met lage fluwelen banken, drie deuropeningen naar wat hij begreep de private suites waren. De gastheer droeg een donker pak en begroette hem eerst in het Duits, dan in het Engels, en wachtte vervolgens af welke taal hij verkoos. Hij koos Duits omdat hij moe was.

Binnen een minuut stond er een glas onder zijn hand. De gastheer vroeg niets over waarom hij er was, wat juist voelde. Ze spraken kort over het weer en over Hamburg, op de manier waarop mensen praten wanneer het gesprek een soort ouverture is en geen echte uitwisseling.

Wat erna gebeurde laat zich niet beschrijven zonder het kleiner te maken, maar wat hem opviel in de taxi terug naar het hotel, was dat het format iets had gedaan wat de Duitse clubs niet deden. De kleinere schaal had de avond minder anoniem en meer persoonlijk gemaakt. Niet beter, niet slechter. Anders.

Hij dacht, terwijl de stad langs het taxiraam gleed, dat de Nederlanders de categorie niet hadden geïndustrialiseerd zoals de Duitsers. Ze hadden hem op de schaal van een huis gehouden. Niet als vervanging voor een FKK. Als iets parallels, voor de avonden waarop je die schaal juist wilde.

Maandagochtend vloog hij terug. Het adres bleef in zijn bookmarks.